Het meemaken van een ingrijpende gebeurtenis, zoals een misdrijf, verkeersongeval, medisch incident of grensoverschrijdend gedrag kan veel impact hebben op slachtoffers, daders/veroorzakers en andere betrokkenen. Soms willen betrokkenen daarna graag antwoorden krijgen of geven, excuses maken of ontvangen, of een eigen verhaal delen. In zulke gevallen kunnen betrokkenen met elkaar in contact worden gebracht.
Een manier van contact tussen verschillende betrokkenen is herstelbemiddeling. In Nederland wordt herstelbemiddeling uitgevoerd door Perspectief Herstelbemiddeling. Bemiddelaars van Perspectief bereiden de betrokkenen voor op en begeleiden verschillende vormen van contact (bijvoorbeeld een gesprek of begeleide briefwisseling) tussen betrokkenen. Herstelbemiddeling staat los van het strafproces, is niet aan tijd gebonden en is kosteloos voor deelnemers.
Unieke onderzoeksopzet
Het NSCR onderzocht, door middel van een unieke combinatie in de onderzoeksopzet, de ervaringen van mensen die deel (willen) nemen aan herstelbemiddeling. Er werd een vragenlijst afgenomen met drie verschillende meetmomenten, 31 interviews uitgevoerd en er was een controlegroep. Door op drie momenten een vragenlijstonderzoek af te nemen, konden ontwikkelingen in de tijd worden gevolgd. In totaal namen 131 mensen deel aan (een of meerdere) metingen.
Positieve waardering herstelbemiddeling
Respondenten zijn positief over hun ervaringen met het herstelbemiddelingsproces, ongeacht het type ingrijpende gebeurtenis, de rol van de betrokkene of de uitkomst van het proces. Uit de victimologie is bekend dat twee belangrijke begrippen bijdragen aan herstel na een ingrijpende gebeurtenis of misdrijf en deze positieve waardering kunnen verklaren: Agency (een gevoel van regie) en communion (een gevoel van verbinding).
Gedurende het proces ervaren respondenten veel ruimte voor herstel van agency: zij kunnen regie nemen en krijgen beter inzicht in hun eigen gedachten, gevoelens en behoeften. Daarnaast zijn er meerdere mogelijkheden voor herstel van communion: respondenten voelen zich gehoord door de bemiddelaar en de andere partij, ervaren steun vanuit hun sociale omgeving, en hun vertrouwen in het Nederlandse systeem lijkt positief beïnvloed te worden.
Hoewel respondenten het bemiddelingsproces als emotioneel belastend ervaren, en dit ook van tevoren verwachtten, blijkt uit het onderzoek dat er geen sprake is van een toename van negatieve emoties. Dit geldt zowel kort na de bemiddeling als op de lange termijn.
Aanbevelingen: grotere bekendheid en uitbreiden afrondingsmogelijkheden
De onderzoekers doen een aantal aanbevelingen. Allereerst bevelen zij aan de bekendheid van herstelbemiddeling onder verschillende instanties te vergroten. Voor een deel van de deelnemers aan het onderzoek bleek het een zoektocht om bij Perspectief Herstelbemiddeling terecht te komen; zij hadden graag eerder van het bestaan kennisgenomen. Veel respondenten noemen in het bijzonder dat hun therapeut of behandelaar niet op de hoogte was van het bestaan van herstelbemiddeling.
Daarnaast blijkt uit het onderzoek dat de verschillende stappen binnen het bemiddelingsproces belangrijk zijn voor herstel van agency en communion en dat de waarde niet uitsluitend is gelegen in het daadwerkelijke bemiddelingscontact. Meer bekendheid met dit gegeven kan de deelnamebereidheid vergroten.
Uit het onderzoek blijkt dat sommige deelnemers het lastig vonden dat een bemiddelingstraject stopt. Een aanbeveling is om te onderzoeken wat in de afronding nog geboden kan worden. Daarnaast komt ook het belang van de sociale omgeving naar voren. Onderzocht kan worden wat Perspectief Herstelbemiddeling daar nog meer in kan ontwikkelen, zoals de huidige herstelcirkels.
Dit onderzoek is tot stand gekomen met financiering vanuit Slachtofferhulp Nederland en met medewerking van Perspectief Herstelbemiddeling.
Verder lezen
Ga hier naar het volledige rapport Regie en Verbinding in Herstelbemiddeling
Ga hier naar de factsheet
Auteurs
Marleen Kragting, Chantal van den Berg, Alice Bosma, Nieke Elbers, Sven Zebel en Antony Pemberton.
