Dat blijkt uit onderzoek van het NSCR, mogelijk gemaakt door financiering van Fonds Slachtofferhulp. Het onderzoek had als doel inzicht te geven in de aard en prevalentie van sextortion en het hulpzoektraject van slachtoffers. Onderzoeker Valérie Pijlman zette hiervoor vragenlijsten uit onder deelnemers van het LISS-panel, een representatief onderzoekspanel van meer dan 6.000 Nederlanders van 16 jaar en ouder.
Prevalentie en hulpzoektraject
Van alle respondenten (4.862) heeft 6% één of meer vormen van online seksueel misbruik met beeldmateriaal meegemaakt, waaronder sextortion. Van de steekproef had 3,6% ooit sextortion meegemaakt.
Het hulpzoektraject blijkt sterk persoonsgebonden, maar een terugkerend patroon is de ‘warme verwijzing’. Hierbij bespreekt een slachtoffer eerst de ervaring met vrienden, een partner of familie en wordt vervolgens hulp gezocht bij een (of meerdere) professional(s). Zo beschreef een slachtoffer (vrouw, 40 jaar): “Ik heb mijn ervaringen uitgebreid gedeeld. In eerste instantie werd ik alleen geloofd door mijn vader; later volgde mijn moeder, mijn huisarts, de politie, justitie en jeugdzorg.”
Opvallend is dat slechts een klein deel van de slachtoffers hulp zocht. Dat leidde ook niet altijd tot het ontvangen van hulp: van de slachtoffers die hulp zochten, gaf een kleine meerderheid aan daadwerkelijk hulp te hebben ontvangen.
Wat is sextortion en wat zijn de gevolgen?
Sextortion is een vorm van online seksueel misbruik waarbij iemand wordt bedreigd met het verspreiden van intieme beelden om die persoon te dwingen iets te doen. Het kan daarbij gaan om geld, (meer) intieme beelden, fysieke seksuele handelingen of het in stand houden van een relatie.
De gevolgen van sextortion kunnen langdurig zijn. Sextortion kan de mentale gezondheid negatief beïnvloeden en leiden tot psychische klachten, zoals depressieve- en/of angststoornissen, PTSS en suïcidaliteit. Ook kan sextortion leiden tot angst, stress, schaamte- en schuldgevoelens. Deze gevoelens kunnen het dagelijks functioneren en sociale relaties negatief beïnvloeden.
Drijfveren en barrières om hulp te zoeken
Drijfveren om hulp te zoeken zijn de wens om het beeldmateriaal te laten verwijderen, de behoefte aan sociale steun en de wens om zich beter te voelen.
Schaamte speelt een grote rol bij de keuze om géén hulp te zoeken. Dit gaat vaak gepaard met de angst voor negatieve reacties uit de sociale omgeving en gevoelens van zelfverwijt. Zo beschreef een slachtoffer (vrouw, 28 jaar); “Ik schaamde me voor het maken en delen van de foto, ik durfde het niet te vertellen aan vrienden/familie/anderen. […] Ik heb een goede band met mijn familie en vrienden en kan altijd rekenen op support, maar ik durfde dit niet te delen.”
Verder gaven slachtoffers aan niet meer na te willen denken over het incident. Ook het minimaliseren van zowel het incident als de impact ervan speelde een rol: zij vonden het incident of de gevolgen ervan niet ernstig genoeg om hulp te zoeken.
Aanbevelingen
Pijlman concludeert: “Dit onderzoek onderstreept het belang van het vergroten van kennis over sextortion, de impact ervan op slachtoffers, het belang van hulpverlening en de beschikbare hulpopties in de samenleving. Hiermee kan de kans op goede informele steun en warme verwijzingen worden vergroot.”
Verder lezen
Ga hier naar de bijbehorende factsheet
Ga hier naar de managementsamenvatting ‘Sextortion: het hulpzoektraject van slachtoffers en de reacties van omstanders’
