Offline relaties en online platforms spelen belangrijke rol bij financiële cybercriminaliteit

Offline relaties spelen een belangrijke rol bij toetreding

Voor potentiële daders vormen bestaande offline relaties, zoals familieleden, vrienden en klasgenoten vaak de eerste kennismaking met financiële cybercriminaliteit. Dit bleek uit 25 interviews met experts, een analyse van meer dan negentig rechtbankdocumenten en een analyse van politieonderzoeken naar cybercriminele jeugdnetwerken.

“In deze data zagen we een sterke lokale component. Bij de analyse van politiedata onderzochten we bijvoorbeeld in welk postcodegebied verdachten woonachtig waren. Daaruit bleek dat een groot deel van de daders die met elkaar samenwerkten, in dezelfde gemeente of stad woonde,” vertelt Loggen.

Met zijn proefschrift brengt Loggen in kaart welke factoren en processen bijdragen aan betrokkenheid bij financieel-economische cybercriminaliteit. Waardoor raken daders betrokken? Welke rol spelen online en offline relaties? En welke invloed hebben fysieke en virtuele omgevingen?

Dat de offline omgeving zo’n belangrijke rol speelt, verraste hem: “Ik had verwacht dat de online omgeving veel belangrijker zou zijn. De jongere generatie van nu is veel online, dus ik verwachtte dat ze ook via die weg betrokken zouden raken.”

Dat dit anders blijkt te liggen, heeft volgens Loggen te maken met vertrouwen. Offline relaties bevorderen het onderlinge vertrouwen tussen mededaders: een sterke onderlinge band verkleint het risico op verraad, financieel verlies of geweld.

Online platforms maken cybercriminaliteit toegankelijker

Tegelijkertijd ziet Loggen dat virtuele ontmoetingsplaatsen en online criminele markten steeds belangrijker worden bij het uitvoeren van financiële cybercriminaliteit. De interviews met experts, ondersteund door de analyse van rechtbankdocumenten, politiedata en meer dan 26 miljoen Telegramberichten, lieten een verschuiving zien van het darknet en ondergrondse fora naar toegankelijkere, veelgebruikte sociale mediaplatforms zoals Snapchat en Instagram, en vooral Telegram. Deze platforms bieden eenvoudige toegang tot potentiële mededaders en benodigde middelen en diensten. Ook maken ze het mogelijk om over grotere afstanden samen te werken.

Daarnaast is de drempel om betrokken te raken bij financiële cybercriminaliteit verlaagd doordat daders niet langer zelf hulpmiddelen hoeven te ontwikkelen. “Vijftien jaar geleden bestonden deze hulpmiddelen ook, maar waren ze moeilijker te vinden of moest je ze zelf ontwikkelen. Nu heb je die technische vaardigheden niet meer nodig”, licht Loggen toe.

Zo kunnen potentiële daders via online omgevingen in contact komen met professionele facilitators die cybercrime-as-a-service (CaaS) aanbieden. Een voorbeeld hiervan zijn phishingkits: kant-en-klare hulpmiddelen waarmee potentiële daders zelf phishingwebsites kunnen opzetten, bijvoorbeeld met een nagemaakte bankomgeving.

Financiële cybercriminaliteit: een wereldwijd probleem

De combinatie van bestaande offline netwerken en de laagdrempelige toegang tot online platforms maakt financiële cybercriminaliteit voor een steeds bredere groep toegankelijk. Ook mensen met weinig technische kennis kunnen tegenwoordig relatief eenvoudig cybercriminele activiteiten uitvoeren, mede dankzij de opkomst van cybercrime-as-a-service (CaaS). Hierdoor vormt financiële cybercriminaliteit wereldwijd een groeiend probleem.

Met zijn proefschrift bouwt Loggen voort op de beperkte bestaande kennis over financieel-economische cybercriminaliteit. “Ondanks dat het vaak voorkomt, wisten we relatief weinig over dit type criminaliteit. Wat we wel wisten, is dat het voor jongeren een opstapje kan zijn naar een lange criminele carrière”, vertelt Loggen. “Met dit onderzoek kunnen we aangrijpingspunten identificeren voor interventies om daderschap en slachtofferschap te voorkomen.”

Over de promotie

Loggen voerde zijn promotieonderzoek getiteld ‘The Fraud Game: Factors and Processes Contributing to Involvement in Financial-Economic Cyber-Enabled Crime’ uit aan de Universiteit Leiden. De promotie werd mogelijk gemaakt door de Haage Hogeschool. Promotoren zijn prof. dr. Rutger Leukfeldt, prof. dr. mr. Arjan Blokland en dr. Asier Moneva.

Datum: 13 november 2026
Tijd: van 13:00 tot 14:00
Locatie: Academiegebouw, Rapenburg 73, Leiden.