Het is een veelbesproken onderwerp op het gebied van strafrechtelijk onderzoek: hoe kun je tijdens verhoren misleiding opsporen? Er bestaan tal van technieken voor dit doel, maar niet alle technieken zijn ethisch verantwoord, empirisch onderbouwd of in overeenstemming met de Méndez-beginselen: VN-richtlijnen voor verhoorpraktijken die de mensenrechten respecteren.
De expertbijeenkomst
Het doel van dit initiatief was het opstellen van een grondig, praktijkgericht whitepaper in overeenstemming met de Méndez-beginselen, dat als basis kan dienen voor beleid, training en het professionele gebruik van technieken voor het opsporen van misleiding in onderzoeksomgevingen. In lijn met het streven van het NSCR naar empirisch onderbouwde praktijkvoering biedt het whitepaper een kritische beoordeling van wat wel en niet werkt bij het opsporen van misleiding tijdens verhoren.
Om verhoortechnieken vanuit verschillende invalshoeken te beoordelen, kwamen wetenschappers, rechtsgeleerden en rechercheurs uit de hele wereld in Krakau bijeen. Hierbij namen ze de theoretische grondslagen, het empirisch bewijs, de ethische en juridische beperkingen en de praktische haalbaarheid onder de loep.
De agenda omvatte een breed scala aan empirisch onderbouwde methoden, waaronder het strategisch gebruik van bewijsmateriaal, de verifieerbaarheidsbenadering, cognitieve geloofwaardigheidsbeoordeling, de Asymmetric Information Management (AIM)-techniek en onder meer de Assessment Criteria Indicative of Deception (ACID). Deze methoden werden onderzocht in vergelijking met, of in het licht van, de Méndez-beginselen.
COST action CA22128 ImpleMendez
Palena is, naast NSCR-onderzoeker, lid van het bestuur van COST Action CA22128 ImpleMendez: een Europees netwerk dat zich toelegt op de toepassing van wetenschappelijk onderbouwde verhoorprincipes. Als onderdeel van deze bredere inzet heeft hij, samen met Jaume Masip (Universiteit van Salamanca), Bruno Verschuere (Universiteit van Amsterdam), Letizia Caso (LUMSA University) en Vincent Denault (Université de Montréal), de tweedaagse expertbijeenkomst in Krakau georganiseerd.
Nicola Palena: “Deelname aan deze bijeenkomst was zowel intellectueel stimulerend als productief. In de zaal waren deskundigen met uiteenlopende achtergronden en perspectieven bijeen, en de collegiale sfeer zorgde voor inhoudelijke discussies. Onderzoekers, rechtsgeleerden en praktijkbeoefenaars uit de wetshandhaving wisselden ideeën uit en vergeleken hun standpunten, waardoor we concrete vervolgstappen konden vaststellen voor zowel de onderzoeksagenda als de praktische toepassing van evidence-based verhoren.”
